Skip to main content

कुंडलकरांना महाराष्ट्राचा भूगोल शिकवण्याचा ठराव साहित्य संमेलनात मंजूर.

नाशिकसारख्या दुय्यम शहरात साहित्य संमेलन भरवणं पुरेसं नाही. आपण अगदी तळागाळातल्या लोकांपर्यंत पोहोचलं पाहिजे. पूर्वनिजामशाहीतलं छोटं गाव निवडणं पोलिटिकली करेक्ट ठरेल. ह्या लोकांनी खूप सहन केलं आहे; ह्या लोकांना स्वातंत्र्यही उशिरा मिळालं. शिवाय त्यांची भाषाही प्रमाण मराठी नाही. आपण त्यांच्या उद्धाराचाही विचार केला पाहिजे. सतत पुण्यात राहणाऱ्या, उच्चवर्णीय आणि बॉलिवूडशी संबंधित पुरुषाच्या अज्ञानाचाच विचार करून निवड केली, हे वाईट दिसेल. किमान आपण सारस्वतांनी या ऑप्टिक्सचा विचार नको का करायला!

गणितज्ञांच्या इतिहासातील (काही) सोनेरी पाने...9

शून्याच्या शोधात...

Black holes are where God divided by zero.

– Albert Einstein

No number before zero. The numbers may go on forever, but like the cosmos, they have a beginning.
-Giuseppe Peano

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

अतिशय उत्तम आणि समतोल अर्थशास्त्रीय लेख

https://www.loksatta.com/vishesh/poverty-rise-in-india-poverty-crisis-i…

वरील लेखाने मी फारच प्रभावित झालो. इतके दर्जेदार अर्थशास्त्रीय विश्लेषण आणि धोरणविषयक लिखाण मराठी वृत्तपत्रांत तरी दुर्मिळच आहे.

दै. लोकसत्तेच्या रविवार विशेषांकात आलेला हा लेख आपण वाचला नसल्यास जरूर वाचावा.

धाग्याचा प्रकार निवडा:

माहितीमधल्या टर्म्स

रामप्रसाद की तेरहवी- जन पळभर म्हणतिल

मृत्यू म्हणजे काय? माणसाचे श्वसन थांबले, त्याची हृदयक्रिया थांबली आणि त्याच्या मेंदूला होणारा रक्तपुरवठा थांबला आणि थोड्या वेळाने तो मेंदूच मृत झाला की माणसाचे सगळे संपले, असेच आणि एवढेच आहे काय? विज्ञानाने शरीर म्हणजे काही लिटर पाणी आणि एक पिशवीभर क्षार असे शिकवले होते. म्हणजे मूलद्रव्यांतून जन्मलेल्या या शरीराचे परत मूलद्रव्यांत रूपांतर झाले की संपले. आत्माबित्मा सगळे झूट. मग त्या मृतदेहाचे दहन करा किंवा दफन. एक वर्तुळ पूर्ण झाले, एवढाच मृत्यूचा अर्थ. असेच ना? माती असशी मातीस मिळशी.. Ashes to ashes. Dust to dust. We are nothing, but dust and to dust we shall return. Amen…

समीक्षेचा विषय निवडा

बारह माह / अर्जन दास

शीख लोकांचे ५ वे गुरु, गुरु अर्जन देव दास यांनी लिहीलेले एक 'बारह माह' नावाचे काव्य सापडले. बारा ऋतु आणि विरहीणी म्हणजे ईश्वरापासून (शिव) वियोग झालेली आत्मारुपी वधू (जीव) अशी सांगड आढळते. हा एक पूर्वापार चालत आलेला लोकगीताचा प्रकार असून, ऋतुंचे मूडस आणि विरह ते मीलन असा वधूचा मानसिक प्रवास या गीतात रंगविलेला आहे. निसर्ग आणि अध्यात्मिक पातळीवरील प्रेम असा सुरेख संगम या पौरींमध्ये येतो. विरहाने पोळलेली नववधू शेवटी आपल्या प्रियकरास भेटल्यानंतर तिला मिळालेली असीम शांती व सुख - असे वर्णन येते.

ललित लेखनाचा प्रकार

Covid १९ विषयी शंका कुशंका

डिसेंबर २०१९ पासून आपण एका नवीन साथी च्या रोगाशी झगडत आहोत.
प्रसार माध्यम, समाज मध्यम,बरोबर च इंटरनेट मुळे माहितीचा स्फोट झाला आहे.
माहितीचा विस्फोट आणि वाहतुकीची जलद साधन उपलब्ध असल्या मुळे जग जवळ आले आहे.
बाकी साथीचे रोग लोकांस नवखे नाहीत ना त्या वर प्रतिबंध करत असलेल्या लसी लोकांना नवीन आहेत.

दिलासा

अहा गळाले, गळाले ते पान
नव्हते झाले ते पुरेसेही जून
रंग हिरवा होता गडदलेला
न पिकल्या खुणा दिसल्या

दृष्टीला जवळी दूरचे ते जरी
उंचावर होते, डोले वाऱ्यावरी
सोसले ते ऊन देतांना सावली
देठांशी दोन फुले विसावली

दिले आईला जीवनभान
कायम हो त्याने भरभरून
तो श्वास-प्रकाश-अन्न-प्राण
सौंदर्य उत्साह यांचीही खूण

मागे उरलेल्यां येई रितेपण
न नभ पुरे टाकण्या भरून
कोवळे कोंब दिसताना काहीसा
सर्वांना मिळे थोडासा दिलासा

माझे दोन गणितवेडे मित्र – भाग १ [शरद कानेटकर]

गणितावरील प्रेमात वेड्या होऊन गेलेल्या या दोन व्यक्ती. त्या दोघांत गणितप्रेम हा समान धागा असला तरी त्यांचे जीवन अगदी वेगळ्या प्रकारे व्यतीत होत आहे. आपल्या गणितप्रेमावर दृढ राहण्यासाठी दोघांनी काय काय केले व अजूनही ते प्रेम कसे टिकवून ठेवले आहे याच्या कहाण्या भिन्न असल्या तरी त्या दोन्ही विलक्षण आहेत.

ललित लेखनाचा प्रकार

इकना हुकमी बखसीस ...

डिस्क्लेमर -
- श्लोकांचे भाषांतर फार ढोबळ केलेले आहे. सार पोचविण्याचा प्रयत्न केलेला आहे.
- न्युमरॉलॉजीचा जो उल्लेख आलेला आहे त्याला आधार नाही. इट इज फिक्शनल.
________________________________________________________

पहाटे सहाला, गुरुद्वाराच्या बैठकीत प्रवेश करताच, चिनाबने ग्रंथसाहीबपुढे गुडघे टेकवुन, मस्तक जमिनीस आदराने टेकवुन प्रणाम केला. आणलेले ५-१० डॉलर दानपेटीत टाकून ती शांतपणे स्त्रियांच्या बाजूस जाउन स्थानापन्न झाली. हा तिचा दर गुरुवारचा नेम असे. इतक्या पहाटेदेखील काही भाविक जमलेले होते. पहाटेच्या शांततेत बाबाजींचा धीरगंभीर आवाज घुमत होता -

ललित लेखनाचा प्रकार